จากการค้นพบวิธีการสร้าง induced-Pluripotent stem cells (iPSCs) ในปี 2006 ที่ทำให้เราสามารถที่จะนำเซลล์ร่างกายทั่วไปของผู้ป่วย เช่น เซลล์ผิวหนัง หรือ เลือด ไปสร้างสเต็มเซลล์ที่สามารถสร้างเซลล์ของร่างกายได้ทุกชนิด โดยยังคงมีรหัสพันธุกรรมจำเพาะต่อคนไข้แต่ละคนได้ (Patient specific pluripotent stem cell) ประกอบกับความก้าวหน้าด้าน genome editing ในช่วง2-3 ปีมานี้ซึ่งทำให้สามารถตัดต่อแก้ไขรหัสพันธุกรรมในเซลล์ได้อย่างนำสู่ความเป็นไปได้ที่จะนำเทคโนโลยีนี้ไปใช้ศึกษา

“ห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงสเต็มเซลล์ด้วยระบบหุ่นยนต์” คณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯ จัดตั้งขึ้นเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีในการนำสเต็มเซลล์ไปสู่การรักษาผู้ป่วย และสร้างผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวเนื่องกับ สเต็มเซลล์ รวมทั้งถ่ายทอดการเรียนรู้และพัฒนาเทคโนโลยีที่ทันสมัย ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญต่างประเทศในสาขาต่างๆ เป็นความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนของประเทศไทยและประเทศญี่ปุ่น ภายใต้โครงการ”หุ่นยนต์เพาะเลี้ยง สเต็มเซลล์ เพื่อนำไปใช้ในการรักษา” ของ ฝ่ายวิจัย คณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ด้วยการประสานงานของกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ และบริษัท Kawasaki Heavy Industries ประเทศญี่ปุ่น ด้วยการสนับสนุนขององค์การพัฒนาพลังงานใหม่และเทคโนโลยีอุตสาหกรรม (NEDO) ซึ่งได้นำเครื่องหุ่นยนต์เพาะเลี้ยงสเต็มเซลล์ RCP-X เครื่องที่ ๒ ของโลก มาติดตั้งที่คณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ณ ห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงสเต็มเซลล์ด้วยระบบหุ่นยนต์” เพื่อใช้ในโครงการวิจัยด้านสเต็มเซลล์ของประเทศไทย โดยในขั้นแรกจะดำเนินโครงการวิจัยเพื่อพัฒนาการใช้ RCP-X ในการเพาะเลี้ยงสเต็มเซลล์สำหรับโรคข้อเข่าเสื่อม

ปัจจุบันผลการวิจัยด้านภูมิคุ้มกันบำบัดในการรักษาโรคมะเร็งแสดงถึงประสิทธิภาพของการรักษาชนิดนี้ในโรคมะเร็งหลายชนิดที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษามาตรฐาน โดยปกติร่างกายของเราจะมีการเฝ้าระวังการเกิดมะเร็งโดยเซลล์ภูมิคุ้มกัน (immune surveillance) อยู่ตลอดเวลา เซลล์มะเร็งจึงพัฒนากลไกหลายแบบเพื่อหลบเลี่ยงการตรวจจับและทำลายของเซลล์ภูมิคุ้มกัน หนึ่งในกลไกที่สำคัญนั้นคือ immunologic blockade  ผ่าน PD-1 ligand ต่อ PD-1 receptor บนผิวของเซลล์ภูมิคุ้มกัน เซลล์มะเร็งหลายชนิดสามารถเพิ่มการแสดงออกของ PD-1 ligand บนผิวของเซลล์ซึ่งจะไปยับยั้งการทำงานของเซลล์ภูมิคุ้มกัน ทำให้เซลล์มะเร็งเหล่านั้นสามารถหลุดรอดจากการขั้นตอน immune surveillance ไปได้ และยังทำให้ประสิทธิภาพของการรักษาแบบเซลล์บำบัดนั้นลดลง จากการศึกษาพบว่ามะเร็งหลายชนิดมีการพัฒนากลไกนี้ขึ้นมา ได้แก่ acute lymphoblastic leukemia, acute myeloid leukemia, hepatocellular carcinoma และovarian cancer ซึ่งมะเร็งดังกล่าวก้อเป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยและเป็นปัญหาทางสาธารณสุขอันดับต้นๆของมะเร็งในประเทศไทย

Induced Pluripotent stem cell derived hematopoietic cells

โรคทางพันธุกรรมของระบบเลือด เช่น ธาลัสซีเมีย เป็นโรคที่เป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย การรักษาโรคทางพันธุกรรมของระบบเลือดให้หายขาดมีเพียงวิธีเดียวคือการปลูกถ่ายไขกระดูก แต่อย่างไรก็ดีผู้ป่วยส่วนมากไม่สามารถหาผู้บริจาคที่มีความเข้ากันได้ของเนื้อเยื่อ ทำให้ไม่สามารถรักษาด้วยการปลูกถ่ายไขกระดูกได้ การรักษาในปัจจุบันส่วนใหญ่จะเป็นการรักษาตามอาการของโรคเป็นหลัก ซึ่งผู้ป่วยต้องได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่องไปตลอดชีวิต ส่งผลให้มีค่าใช้จ่ายโดยรวมในการรักษาที่สูงมาก ฉะนั้นการหาวิธีที่สามารถรักษาโรคให้หายขาดได้จึงนับเป็นทางออกที่ดีที่สุด

Latest From The Blog

การเก็บสเต็มเซลล์สายสะดือทารกมีประโยชน์แค่ไหนอย่างไร

May 23rd, 2017|Comments Off on การเก็บสเต็มเซลล์สายสะดือทารกมีประโยชน์แค่ไหนอย่างไร

สเต็มเซลล์ชนิดที่ได้จากสายสะดือทารกและใช้ในทางการแพทย์มานานแล้วคือสเต็มเซลล์เม็ดเลือดใช้สร้างระบบเลือดขึ้นมาใหม่ นำไปใช้รักษาโรคระบบเลือดหลายชนิด อย่างไรก็ดีผู้ประสงค์จะเก็บพึงเข้าใจว่า 1. ในปัจจุบันการนำไปใช้ที่พิสูจน์แล้วว่าได้ผลเกือบทั้งหมดเป็นการนำสเต็มเซลล์เม็ดเลือดไปปลูกถ่ายให้กับผู้อื่นไม่ใช่ให้กับตัวเอง เพราะถ้าเด็กเป็นโรคพันธุกรรมเช่นธาลัสซีเมียสเต็มเซลล์ที่เก็บก็มีความผิดปกติใช้ไม่ได้ ถ้าเป็นมะเร็งการปลูกถ่ายเซลล์ผู้อื่นก็ได้ผลดีกว่า ทำให้ทั่วโลกมีการเบิกไปใช้กับตัวเองน้อยมาก 2. การเก็บธนาคารสเต็มเซลล์สายสะดือทารกมี 2 แบบใหญ่ๆ คือธนาคารสาธารณะซึ่งเป็นการบริจาคให้ส่วนรวม กับเก็บเพื่อไว้ใช้กับตัวเอง การเก็บเพื่อใช้กับตัวเองยังเป็นที่ถกเถียงว่ามีประโยชน์หรือไม่ เพราะมีโรคที่ใช้ได้ในปัจจุบันน้อย สมาคมสูตินรีแพทย์ และสมาคมกุมารเวชศาสตร์อเมริกาไม่ได้แนะนำให้เก็บในลักษณะดังกล่าว อย่างไรก็ดีปัจจุบันสภากาชาดไทยเลิกทำธนาคารสาธารณะของสเต็มเซลล์สายสะดือทารกแล้วเนื่องจากมีการนำไปใช้น้อย ในประเทศจึงเหลือแต่ธนาคารภาคเอกชน 3. การเก็บที่มีประโยชน์เช่นในครอบครัวที่มีประวัติโรคเลือด เผื่อใช้ปลูกถ่ายให้พี่น้อง ญาติ มีโอกาสเข้ากันได้สูงกว่าที่หาจากธนาคาร ถ้าไม่มีประวัติแต่จะเก็บเผื่อโอกาสลูกคนต่อไปเป็นโรคเลือดโอกาสไม่มากแล้วแต่ความประสงค์ 4. ธนาคารสเต็มเซลล์สายสะดือทารกในไทยมีหลายแห่งที่มีบริการเก็บเซลล์อีกชนิดจากรกที่เรียกว่า มีเซ็นไคมัลสเต็มเซลล์ (mesenchymal stem cell) เซลล์ชนิดนี้แม้มีการทำการวิจัยในหลายโรคแต่ยังไม่มีโรคที่วงการแพทย์ยอมรับว่าได้ผลหรือมีประโยชน์ในการรักษามากกว่ามีเซ็นไคมัลสเต็มเซลล์ที่เก็บจากร่างกายส่วนอื่นตอนเป็นผู้ใหญ่แล้ว ข้อมูลของบางแหล่งอาจทำให้เข้าใจผิดได้ง่ายไปว่ารักษาโรคเรื้อรังหลายชนิดได้ผลแล้ว 5. [...]

What is stem cell tourism? Narrated by Professor Timothy Caulfield

May 22nd, 2017|Comments Off on What is stem cell tourism? Narrated by Professor Timothy Caulfield

https://www.youtube.com/embed/yE97kJ4DrEQ The original Youtube video was created by the Canadian Stem Cell Foundation can be found at https://www.youtube.com/watch?v=WZ4KETVYYX8. Thai subtitle was created by The Stem Cell Biologist. Canadian Stem Cell Foundation เป็นมูลนิธิด้านสเต็มเซลล์ของประเทศแคนาดาที่ทำงานอย่างอิสระโดยไม่แสวงหาผลกำไร ก่อตั้งขึ้นเพื่อสนับสนุนงานวิจัยทางสเต็มเซลล์เพื่อสุขภาพของมนุษยชาติและเพื่อผลักดันให้ประเทศแคนาดาก้าวขึ้นสู่ความเป็นผู้นำด้านสเต็มเซลล์ อันจะเอื้อประโยชน์ทั้งทางด้านสาธารณสุขและเศรษฐกิจของประเทศ [...]

ร่วมสมทบทุน